ทำไมเวลาน้ำที่หมายไม่ตรงกับตารางน้ำ: น้ำหน่วงตามระยะทาง และวิธีปักหมุด

ตารางน้ำบอกเวลาน้ำของสถานีวัด ไม่ใช่เวลาน้ำตรงหมายของคุณ น้ำขึ้นน้ำลงเริ่มจากทะเล แล้วค่อย ๆ เดินทางขึ้นไปตามแม่น้ำ ยิ่งหมายอยู่ลึกขึ้นไปทางต้นน้ำ น้ำยิ่งมาถึงช้ากว่าเวลาในตาราง ในแม่น้ำเจ้าพระยา กว่าน้ำจะขึ้นไปถึงแถวบางบาล ช้ากว่าสถานีกองบัญชาการกองทัพเรือในกรุงเทพฯ เกือบ 6 ชั่วโมง ถ้าเอาเวลาในตารางไปใช้ตรง ๆ อาจไปถึงหมายตอนที่หัวน้ำผ่านไปนานแล้ว

ฟีเจอร์ปักหมุดในหน้าตารางน้ำ AminoX Lab มีไว้แก้ปัญหานี้ แตะตำแหน่งหมายบนแผนที่ ระบบจะเลื่อนเวลาน้ำให้ตรงกับหมายนั้น บทความนี้อธิบายว่าน้ำหน่วงเพราะอะไร แล้วพาไปดูวิธีใช้ปักหมุดกับค่าเลื่อนเวลาให้ได้ผล

ตารางน้ำเป็นเวลาของใคร

ค่าทำนายน้ำในตารางมาจากกรมอุทกศาสตร์ กองทัพเรือ แต่ละตารางเป็นของสถานีวัดหนึ่งแห่ง บอกว่าน้ำตรงสถานีนั้นจะขึ้นสูงสุดและลงต่ำสุดตอนกี่โมง สูงเท่าไร

ถ้าหมายของคุณอยู่ใกล้สถานี เวลาจะใกล้เคียงกัน แต่แม่น้ำสายใหญ่มีสถานีไม่กี่แห่ง หมายตกกุ้งส่วนใหญ่อยู่ห่างจากสถานีหลายสิบกิโลเมตร และมักอยู่เหนือสถานีขึ้นไป เวลาในตารางจึงเป็นแค่จุดตั้งต้น ยังต้องเลื่อนให้ตรงกับหมาย

น้ำขึ้นน้ำลงเดินทางขึ้นไปตามแม่น้ำ

ให้นึกภาพน้ำขึ้นเป็นคลื่นลูกยาวมาก ที่เข้ามาจากปากแม่น้ำ แล้วค่อย ๆ ดันขึ้นไปตามลำน้ำ คลื่นลูกนี้ต้องใช้เวลาเดินทาง จุดที่อยู่ไกลจากปากแม่น้ำจึงเห็นน้ำขึ้นช้ากว่า

และคลื่นไม่ได้เดินด้วยความเร็วเท่าเดิมตลอดสาย ช่วงใกล้ปากแม่น้ำที่ลำน้ำกว้างและลึก คลื่นเดินเร็ว พอขึ้นไปทางต้นน้ำที่ลำน้ำแคบและตื้นลง คลื่นก็เดินช้าลงเรื่อย ๆ ผลคือความหน่วงไม่ได้เพิ่มขึ้นเท่ากันทุกกิโลเมตร ยิ่งไกลยิ่งหน่วงเพิ่มเร็วขึ้น การเอาค่าหน่วงต่อกิโลเมตรค่าเดียวไปคูณระยะทาง จึงได้เวลาที่คลาดจากความจริงมาก

น้ำขึ้นกับน้ำลงหน่วงไม่เท่ากัน

ในแม่น้ำ น้ำจืดไหลลงทะเลตลอดเวลา ช่วงน้ำขึ้น คลื่นน้ำขึ้นต้องดันสวนน้ำจืดขึ้นไป ส่วนช่วงน้ำลง น้ำลงจากทะเลต้องรอให้มวลน้ำที่ขึ้นไปแล้วไหลกลับลงมา ช่วงน้ำขึ้นกับช่วงน้ำลงจึงเลื่อนไม่เท่ากัน ในเจ้าพระยา น้ำลงมาถึงหมายช้ากว่าน้ำขึ้น

นี่คือเหตุผลที่การบวกเวลาเท่ากันทั้งวัน เช่น บวก 2 ชั่วโมงทุกรายการในตาราง ยังไม่พอ ต้องเลื่อนช่วงน้ำขึ้นกับช่วงน้ำลงคนละค่า

ความสูงของน้ำก็เปลี่ยน

ไม่ได้มีแค่เวลาที่เปลี่ยน ยิ่งขึ้นไปทางต้นน้ำ น้ำขึ้นลงต่างกันน้อยลงด้วย ตัวเลขเมตรในตารางจึงเป็นความสูงที่สถานี ไม่ใช่ความสูงที่หมาย

สิ่งที่ยังใช้เทียบได้คือระดับแรงน้ำของวัน ป้ายน้ำเกิด น้ำกลาง และน้ำตาย เทียบกับวันอื่นในเดือนเดียวกันของสถานีเดิม วันที่สถานีเป็นน้ำเกิด หมายเหนือขึ้นไปก็ยังเป็นวันที่น้ำเดินแรงที่สุดของเดือนเหมือนกัน แม้ตัวเลขเมตรจะไม่ตรง

น้ำขึ้นสุดไม่ได้แปลว่ากระแสหยุดทันที

สิ่งที่คนตกกุ้งต้องการจริง ๆ คือจังหวะที่กระแสอ่อน หรือหัวน้ำ แต่ตารางน้ำบอกเวลาที่ระดับน้ำสูงสุดหรือต่ำสุด ในแม่น้ำ สองอย่างนี้มักไม่เกิดพร้อมกันพอดี กระแสอาจยังไหลต่ออีกช่วงหนึ่งหลังระดับน้ำถึงจุดสูงสุดหรือต่ำสุดแล้ว

ผลคือ แม้จะเลื่อนเวลาให้ตรงหมายแล้ว เวลาที่เห็นกระแสหยุดจริงอาจยังคลาดจากตารางไปบ้าง วิธีที่แม่นที่สุดคือดูที่หมายเองสักครั้ง แล้วตั้งค่าเลื่อนเวลาจากสิ่งที่เห็น ตามหัวข้อด้านล่าง

ฤดูกาลเปลี่ยนความหน่วง

ปริมาณน้ำจืดที่ไหลลงมามีผลกับการเดินทางของน้ำขึ้นโดยตรง ช่วงหน้าแล้งที่น้ำเหนือน้อย อิทธิพลน้ำขึ้นน้ำลงในเจ้าพระยาขึ้นไปได้ไกลถึงแถวอ่างทอง แต่ช่วงน้ำมาก ถอยลงมาเหลือราว 75 กิโลเมตรจากปากแม่น้ำ

หมายเดียวกันจึงอาจมีน้ำขึ้นลงชัดในหน้าแล้ง แต่แทบไม่มีในหน้าน้ำหลาก และค่าหน่วงของหมายก็อาจต่างกันไปตามฤดู ค่าเลื่อนเวลาที่เคยตั้งไว้ใช้ได้ดีวันต่อวัน แต่ควรเช็กใหม่เมื่อเปลี่ยนฤดู โดยเฉพาะช่วงต้นและปลายฤดูน้ำหลาก

ปักหมุดหมายของคุณ

หน้าตารางน้ำมีแผนที่อยู่ด้านบน แตะตำแหน่งหมายของคุณบนแผนที่ ระบบจะทำสามอย่าง

1. เลือกสถานีที่ใกล้หมายที่สุด ให้อัตโนมัติ
2. เลื่อนเวลาน้ำทั้งเดือน ถ้าหมายอยู่ในลำน้ำที่มีสถานีวัดค่าหน่วงจริง โดยเลื่อนช่วงน้ำขึ้นกับช่วงน้ำลงคนละค่า ตามเหตุผลในหัวข้อด้านบน
3. คำนวณเวลาพระอาทิตย์และดวงจันทร์ใหม่ ตามพิกัดที่ปัก ช่วงคืนมืดและเวลาตะวันขึ้นตกจึงเป็นของหมายคุณจริง

หลังแตะแผนที่ ต้องรอสักครู่ ระบบคำนวณตารางใหม่ทั้งเดือน ระหว่างนั้นหมุดจะกระเพื่อมและมีข้อความบอกว่ากำลังคำนวณ แตะครั้งเดียวแล้วรอให้กล่องผลการปักขึ้นมา

ถ้าปักไกลเกินช่วงที่มีสถานีวัด ระบบจะประมาณค่าหน่วงให้ และบอกไว้ในกล่องสีแดงว่าค่านี้มีแนวโน้มต่ำกว่าความจริง แปลว่าน้ำจริงที่หมายน่าจะมาช้ากว่าที่ตารางบอก ให้เผื่อเวลาไว้ หรือตั้งค่าเลื่อนเวลาเองตามหัวข้อถัดไป

ตั้งค่าเลื่อนเวลาเองจากที่หมาย

ค่าที่ระบบคำนวณให้มาจากสถานีวัดในลำน้ำ ซึ่งแม่นกว่าการเดา แต่ก็ยังเป็นค่าประมาณระหว่างสถานี ถ้าคุณไปหมายเดิมบ่อย การวัดเองสักครั้งจะได้ค่าที่ตรงที่สุด

1. ไปถึงหมายก่อนช่วงหัวน้ำตามตาราง อย่างน้อยหนึ่งชั่วโมง
2. ปักไม้ไว้ที่ขอบน้ำพอดี แล้วกลับมาดูทุก 15 ถึง 20 นาที ถ้าน้ำท่วมโคนไม้ขึ้นมา น้ำกำลังขึ้น ถ้าไม้โผล่ห่างน้ำออกไป น้ำกำลังลง ถ้าแทบไม่ขยับ คือช่วงหัวน้ำ ถ่ายรูปไม้ทุกครั้ง เวลาในรูปจะเป็นบันทึกให้เอง
3. ดูตะกั่วกับสายเอ็นไปด้วย ถ้าตะกั่วค้างอยู่กับที่และสายเริ่มหย่อน กระแสใกล้พื้นกำลังอ่อน ถ้าสายเปลี่ยนไปเฉียงอีกทาง น้ำกลับทิศแล้ว
4. จดเวลาที่น้ำกลับทิศจริง แล้วเทียบกับเวลาในตาราง ผลต่างคือค่าเลื่อนเวลาของหมายนั้น
5. ใส่ค่านี้ในช่องตั้งค่าเลื่อนเวลาใต้ผลการปัก ระบบจะใช้ค่าของคุณแทนค่าที่ประมาณ

ถ้าไปหลายครั้ง ให้จดทุกครั้งแล้วดูว่าค่าที่ได้ใกล้เคียงกันไหม ถ้าค่าต่างกันมากระหว่างหน้าแล้งกับหน้าน้ำหลาก ให้จดแยกตามฤดู

บุ๊กมาร์กหมายไว้

เมื่อได้ผลการปักแล้ว ให้บุ๊กมาร์กหน้านั้นไว้ ลิงก์จะเก็บทั้งพิกัดหมายและค่าเลื่อนเวลาที่ตั้งไว้ ครั้งหน้าเปิดจากบุ๊กมาร์กได้เลย ไม่ต้องปักใหม่ ถ้ามีหลายหมาย ก็บุ๊กมาร์กแยกไว้ทีละหมาย

สิ่งที่ตารางน้ำทำนายไม่ได้

ตารางน้ำเป็นค่าที่คำนวณจากดวงจันทร์และดวงอาทิตย์ ปักหมุดช่วยเรื่องระยะทาง แต่ไม่ได้รู้ถึงสิ่งที่เกิดขึ้นในวันนั้น

• ฝนและน้ำเหนือ น้ำจืดที่มากขึ้นทำให้น้ำขึ้นมาช้าและอ่อนกว่าที่ทำนาย ช่วงน้ำหลาก ตารางแทบใช้ไม่ได้
• การระบายน้ำจากเขื่อนและประตูน้ำ เปลี่ยนกระแสในลำน้ำโดยไม่เกี่ยวกับดวงจันทร์
• ลม ลมที่พัดสวนหรือพัดตามลำน้ำต่อเนื่อง ดันระดับน้ำและกระแสให้ต่างจากที่คำนวณได้

ใช้ตารางน้ำกับปักหมุดวางแผนว่าควรไปตอนไหน แล้วใช้สิ่งที่เห็นที่หมายตัดสินว่าจะเริ่มตกตอนไหน

หมายเหตุ: ตารางน้ำ AminoX Lab เป็นเครื่องมือช่วยวางแผนการตก ห้ามใช้แทนมาตราน้ำฉบับจริงในการเดินเรือ

อ่านต่อ

• วิธีอ่านป้ายและเกณฑ์บนการ์ดตารางน้ำ อยู่ใน วิธีอ่านตารางน้ำขึ้น-น้ำลง AminoX Lab
• ทำไมกระแสน้ำมีผลกับกุ้ง และตารางน้ำคำนวณมาอย่างไร อยู่ใน ระดับน้ำและกระแสน้ำมีผลต่อกุ้งอย่างไร
• ช่วงไหนตกกุ้งดีกว่าระหว่างหัวน้ำขึ้นกับหัวน้ำลง อยู่ใน น้ำขึ้นหรือน้ำลง ตกกุ้งดีกว่า
• ตัวอย่างใช้ตารางน้ำเลือกคืนจริง อยู่ใน คู่มือมนุษย์แม่น้ำฉบับมือใหม่
• เปิดตารางน้ำและปักหมุดหมายของคุณได้ที่ ตารางน้ำขึ้น-น้ำลง